ZAKLAMPEN WEBLOG

In deze weblog behandelen wij zaken zoals vragen van kanten, technische achtergronden en nieuwtjes over zaklampen.

Zoeken in deze blog

Wordt geladen...

maandag 31 augustus 2009

18650 Lithium-Ion accu, een ideale accu voor zaklampen


De 18650 Lithium-Ion accu is ideaal voor het gebruik in zaklampen.

Het is een oplaadbare accu die in sommige zaklampen 2 niet oplaadbare CR123A Lithium batterijen kan vervangen.

Er zijn ook zaklampen zoals de Lumapower MVP die uitsluitend op een 18650 accu werken.

Doorgaans worden deze accu's buiten de zaklamp opgeladen en heeft u dus een speciale lader nodig.

Met een 18650 Lithium-Ion accu bespaart u flink op batterijen en profiteert u ook in veel gevallen van een langere brandduur.


Protected 18650 Lithium-Ion accu's

Met protected wordt aangegeven dat de batterij voorzien is van een printplaatje met elektronica die voorkomt dat de batterij te ver ontladen kan worden (werkt niet tegen zelfontlading, zie verderop in dit artikel). Verder voorkomt de elektronica dat de batterij overladen wordt en dat de batterij schade oploopt door kortsluiting.
De 18650 Lithium-Ion accus die op http://www.knivesandtools.com/ verkocht worden zijn altijd van dit protected type.
Gebruik nooit unprotected accu's in zaklampen. Dit kan tot gevaarlijke situaties leiden.


Afmeting

18650 staat voor 18mm dik, 65mm lang en rond. Dit is echter de afmeting van de basis cel. Door het printplaatje is een protected 18650 accu meestal ca. 68mm lang en door de extra folie en draad langs de batterij is hij ca. 18,8 mm dik.


In welke zaklampen kan een 18650 Lithium-Ion accu gebruikt worden?

Een 18650 Lithium-Ion accu kan alleen in zaklampen gebruikt worden die ontworpen zijn voor gebruik met dit type accu en kan zeker niet in alle zaklampen gebruikt worden.
Een 18650 accu is ongeveer 2x zo lang als een CR123A batterij maar is iets dikker. Daarnaast levert een 18650 accu een spanning van 3,7 volt terwijl 2 CR123A batterijen samen een spanning van 6 volt leveren.
Veel LED-zaklampen zijn voorzien van een elektronisch circuit dat moeiteloos om kan gaan met verschillende spanningen.

Zaklampen die geschikt zijn voor het gebruik met 18650 accu's:
- Fenix TK11 en Fenix TK11 R2
- Fenix TA21
- NiteCore DartTort
- LumaPower MRV
- Lumapower MVP
- EagleTac M2XC4

Zaklampen die niet met werken met de 18650 accu kunnen vaak worden voorzien van Lithium-Ion CR123A accu's of oplaadbare penlite-batterijen.

Zelfontlading: Optijd bijladen
Lithium-Ion accu’s lopen langzaam leeg (dit duurt ca. 1 jaar). Als de batterij te ver leeg loopt beschadigt deze en kan hij zelfs defect raken. Let daarom op het volgende:


Als u de accu’s een tijd niet gebruikt zorg dan dat ze opgeladen zijn en laad ze minimaal 1x per jaar volledig op.

In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is het bij Lithium-Ion accu's niet schadelijk om ze vaak bij te laden. Dit is een misverstand dat nog uit de tijd van de NiCd-batterijen stamt. Bij deze batterijen was dat wel schadelijk.
N.B.: De elektronica in de batterij beschermt deze tegen te ver ontladen tijdens gebruik in bijvoorbeeld een zaklamp. U hoeft zich dus geen zorgen te maken dat u de batterij door gebruik te ver ontlaadt.

Voltage
De aanduiding op Lithium-Ion batterijen is 3,7 Volt. Dit is het nominale voltage. Een volledig opgeladen batterij heeft echter in onbelaste toestand een spanning van ca. 4,17 Volt. Dit is geen defect.

Merken

Er zijn meerdere aanbieders van 18650 batterijen en  in het verleden hebben wij verschillende merken verkocht, zoals AW, XTar en Ultrafire.
Lange tijd hebben we vanwege de prima prijs- kwaliteitverhouding en omdat ze goed leverbaar waren, Xtar batterijen geleverd, tot dat de maatvoering van de batterij niet meer constant was waardoor er problemen ontstonden met een aantal zaklampen en laders.
Momenteel leveren we daarom sinds eind 2009 weer Ultrafire 18650 batterijen. Wij geven 2 jaar garantie op deze batterijen.


Links

Informatie over Lithium-Ion op wikipedia (engels)





http://www.knivesandtools.com/

Frans Wiersma

vrijdag 28 augustus 2009

Wat is een LED?

Een LED is een elektronisch component dat licht uitstraalt. LED is een afkorting van Light Emitting Diode.

De afbeelding hiernaast toont een 3-Watt Cree 7090 XR-E Led die vaak in zaklampen wordt gebruikt. De lens van kunsthars is ca. 5mm groot. Daaronder zit de diode die het licht produceert. De lens zorgt voor een goede spreiding van het licht. Voor het bundelen is een reflector nodig.




Hoog rendement en bijna overwoestbaar

Een groot verschil met een gloeilamp is dat een LED warmte als bijproduct produceert terwijl een gloeilamp letterlijk gloeiend heet moet worden om licht te kunnen geven.


Hierdoor is het rendement van een LED veel hoger dan dat van een gloeilamp en is de levensduur bovendien veel langer. Bovendien is een LED zeer schokbestendig en letterlijk bijna onverwoestbaar.
Gaat een LED-zaklamp kapot dan zal het zelden aan de LED liggen.



Elektronika nodig voor aansturing

Een LED kan doorgaans niet zomaar op een batterij worden aangesloten. Om te voorkomen dat er te veel stroom door de LED gaat vloeien (en deze te heet wordt / verbrandt) is er wat elektronika nodig.
Bij de betere LED-zaklampen is dit een elektronisch circuit dat zonder al te veel energieverlies de stroom sterkte (en dus de lichtopbrengst) regelt. Vaak in combinatie met functies zoals dimmen en knipperstanden.

Goedkope LED-lampen hebben vaak een weerstand in plaats van een elektronisch regelcircuit. Deze lampen geven vaak veel licht als de batterijen nieuw zijn en gaan daarna snel minder licht geven.


Warmteproductie

Het is een groot misverstand dat LEDs geen warmte produceren. De krachtige 3-Watt LEDs zoals de Cree 7090 XR-E hebben momenteel bij een energoeverbuik van 3 Watt een rendement van zo'n 17%. De rest van de energie wordt omgezet in warmte.
Ter vergelijking: Een Xenon gloeilampje heeft een rendement van ca. 5%.
Aangezien een LED niet te warm mag worden is het belangrijk dat de warmte goed wordt afgevoerd. Warmteafvoer is dan ook een essentieel onderdeel bij het ontwerp van krachtige LED-zaklampen. Doorgaans wordt de LED op een aluminium Heat Sink gemonteerd (zie afbeelding) die vervolgens weer goed contact heeft met de (tevens aluminium) body van de zaklamp.


Links

Cree website (LED-fabrikant)
Philips Lumileds (Luxeon) website (LED-fabrikant)
Seoul Semicondutors (LED-fabrikant)
LED-zaklampen op knivesandtools.com

Fenix Website (fabrikant van LED-zaklampen)





http://www.knivesandtools.com/

Frans Wiersma

Oplaadbare penlite batterijen

Tegenwoordig zijn er zeer krachtige zaklampen te koop die werken op 'gewone' penlite (AA) batterijen.

Met gewone bedoel ik: alkaline.

Alkalinabatterijen kosten niet veel maar hebben een aantal vervelende eigenschappen:
1 Bij hoge belasting zijn ze vroegtijdig leeg (heeft te maken met de inwendige weerstand)
2 Ze willen wel eens gaan lekken met alle vervelende gevolgen van dien

De oplossing: Oplaadbare penlite batterijen

Deze zijn tegenwoordig vrijwel altijd van het NiMH type. Ze hebben een hogere capaciteit dan alkaline batterijen (meer branduren dus) en zeker in krachtige zaklampen komen ze beter tot hun recht.

De opgegeven capaciteit van NiMH AA batterijen loopt op tot bijna 3000 mAh. (Simpel gezegd: een maat voor de hoeveelheid energie die in de batterij zit.)

Zelfontlading

Echter, deze batterijen hebben een klein probleem: Zelfontlading. Dit is het verschijnsel dat de batterijen ook als ze niet gebruikt worden langzaam hun energie verliezen. Ca. 30% - 50% in een maand tijd, afhankelijk van het merk en type.
Dit is geen enkel probleem als je je zaklamp iedere week een paar uur gebruikt omdat je dan toch regelmatig je batterijen moet vervangen. Gebruik je je zaklamp echter slechts af en toe, dan is het wel hinderlijk.

Nieuw type batterijen met zeer lage zelfontlading

Goed nieuws: Er is een nieuw type NiMH batterij dat een zeer lage zelfontlading heeft. Minder dan 30% per jaar!
Varta noemt ze Ready 2 Use maar diverse andere fabrikanten hebben ze ook.
Het nadeel van deze batterijen is dat deze batterijen minder capaciteit hebben dan de oude types. Doorgaans zo'n 2000 tot 2200 mAh tegenover 2500 tot 2800 mAh voor de betere gewone types.
Ondanks de lagere capaciteit heb je aanzienlijke meer branduren indien je de lamp af en toe gebruikt.

Tips:
NiMH batterijen kunnen ca. 500 keer volledig opgeladen worden. Echter, het is wel belangrijk ze goed te behandelen. Als u onderstaande regels naleeft zult u zeer lang plezier van uw batterijen hebben.

- Gebruik nooit batterijen van verschillende merken, capaciteiten of ouderdom doorelkaar
- Mix nooit volle en gebruikte batterijen
- Markeer een set batterijen die in een zaklamp gaat en houdt deze bij elkaar
- Gebruik een intelligente lader met individuele laadcircuits. Kost wat meer maar loont zeker
- Voorkom dat de batterijen helemaal leeggetrokken worden, zeker als er meerdere batterijen in de zaklamp gaan




http://www.knivesandtools.com/

Frans Wiersma

Hoe ver schijnt een zaklamp?

Zeg het maar, 100, 200, 300 meter?

Op de verpakking van vrijwel iedere zaklamp staat aangegeven hoe ver deze schijnt. 100 meter lijkt al vrij gewoon te zijn en de wat grotere LED zaklampen worden aangeprezen met teksten als: 'Throws beam over 300 meters'.

Dit is mogelijk omdat niemand heeft vastgelegd hoe je dit moet vaststellen. Is het de afstand waarop het licht van de bundel op een wit vlak nog net waar te nemen is, of is het de afstand waarop je nog kunt zien of je naar een appelboom of perenboom aan het kijken bent?

Daarnaast zijn de omstandigheden nogal belangrijk. In absoluut donker, met zero luchtvochtigheid en een contransrijke omgeving is de waarneming totaal anders dan in een groen lichtabsorberend park met straatverlichting en een lichte nevel.


Koop mij

De waarden die fabrikanten opgeven zijn vrijwel altijd zeer onrealistisch. Ze zijn bedoelt als: 'koop mij; ik ben de beste.'

Niet naar kijken dus. Kijk in plaats daarvan liever naar de combinatie 'lumens en bundelvorm' en naar wat gebruikers vinden.

Enkele voorbeelden van wat ik zelf vindt:

- Fenix TK40, 630 lumen, vrij brede bundel: bruikbaar tot zo'n 70 meter (opgave: meer dan 300 meter)
- Fenix TK11, 220 lumen normale tot smalle bundel: bruikbaar tot zo'n 50 meter (opgave: meer dan 200 meter)
- Lumapower MRV: 250 lumen, zeer smalle bundel: bruikbaar tot zo'n 100 meter (opgave: 'stunning throw distance')


Links

Testrapport diverse zaklampen door Twentse Vogelwerkgroep







http://www.knivesandtools.com/

Frans Wiersma

Lumen, Lux of Candle Power

De lichtopbrengst van zaklampen wordt tegenwoordig bijna altijd aangeduid in Lumen. Soms worden echter ook de eenheden Candle Power of Lux gebruikt.

Omrekenen is NIET MOGELIJK, punt

Dat zou namelijk net zo iets zijn als iemand zijn leeftijd naar zijn gewicht omrekenen. Twee verschillende zaken dus.

Lumen is een maat voor de totale hoeveelheid licht die een lichtbron (zaklamp) uitstraalt terwijl Candle Power en Lux iets zeggen over de felheid van een lamp op het felste punt.


Terug naar Lumen

Lumen is een maat voor de hoeveelheid licht die geproduceert wordt.
Twee zaklampen kunnen het zelfde aantal lumen aan licht leveren maar toch kan de ene zaklamp extreem veel verder schijnen dan de andere.
Dat heeft te maken met hoe de zaklamp het licht bundelt. Is het een hele brede bundel dan zal het licht niet ver komen en is het een hele smalle bundel dan zal het licht juist wel heel ver komen.

Een zaklamp is dus altijd een compromis. Om dit te doorbreken zijn er zaklampen met een verstelbare lichtbundel op de markt. Let echter op: De kwaliteit van de lichtbundel in de brede stand is vaak dusdanig slecht (Bij Maglite bijvoorbeeld) dat de lamp alleen in de gebundelde stand tot zijn recht komt.

Lumen Leugens

Het nadeel van het opgeven van de lichtopbrengst in lumen is dat een heel dure meetopstelling noodzakelijk is om het te controleren en toch veel mensen er blindelings op af gaan.
Reden voor veel fabrikanten om een oneerlijke opgave van het aantal lumen te doen. Eigenlijk zoals vroeger het geval was (en nog steeds) met het aantal PKs dat een auto levert.

Bij Inova kwam ik een tekst tegen in de volgende trend 'uses a 100 lumen LED'. Dat zal zeker waar zijn, maar dat betekent dus heel duidelijk niet dat de LED ook tot 100 lumen wordt 'aangestuurd'. De elektronika achter de LED bepaalt namelijk hoe veel licht er geproduceert wordt. Zoiets als een auto met een 300 PK motor die voorzien is van een blokje onder het gaspedaal.

Verder geven veel merken de berekende Lumens op die de LED levert. Men weet bijvoorbeeld dat men een LED met 0,3 A aanstuurt en de berekening leert dan dat daar bijvoorbeeld 100 lumen lichtopbrengst bij hoort. Echter, de reflector en het glas zullen een deel van het licht absorberen. Houd maar eens een stuk glas in de zon en je zult zien dat het ogenschijnlijk heldere glas een behoorlijke schaduw produceert.
Trek er dus maar rustig 15 tot 20% van af.

Tot slot zijn er fabrikanten die de term 'torch lumens' gebruiken ('zaklamp' lumen dus). Hiermee bedoelt men dat het het aantal lumens is dat echt uit de zaklamp komt.


Wat moet je hier nu mee?

Ten eerste: kijk nooit op een paar lumen meer of minder. Bijvoorbeeld 200 of 220 lumen.
Dat is een verschil van 10% wat inhoudt dat bij gelijke bundeling de 220 lumen zaklamp 5% verder schijnt.(de lichtsterkte neemt namelijk kwadratisch af bij grotere afstand.)
Grote verschillen zeggen natuurlijk wel iets over de prestaties van een zaklamp. Van een 630 lumen Fenix TK40 mag u wel degelijk verwachten dat hij aanzienlijk meer licht geeft dan een Fenix TK11 met 220 lumen.

Ten tweede: Kijk in de produktomschrijving naar beschijving van de bundel (breed of smal) en lees de ervaring van gebruikers (te vinden als reviews op http://www.knivesandtools.com/)








http://www.knivesandtools.com/

Frans Wiersma

donderdag 27 augustus 2009

Zaklamp compatible met Lithium-Ion (oplaadbare) CR123A batterijen?

De Lithium-Ion CR123A batterij (ook wel RCR123A batterij genoemd) is de oplaadbare variant op de niet oplaadbare CR123A lithium batterij. Deze wordt vaak in zaklampen gebruikt ter vervanging van de dure  (€ 2,00 tot €8,00) CR123A batterijen. Dus:

CR123A Lithium = niet oplaadbaar (3,0 Volt)
CR123A Lithium-Ion = oplaadbaar (Verkrijgbaar in 3,0 Volt en in 3,7 Volt uitvoering)

Over deze oplaadbare batterij krijgen wij veel vragen, daarom behandel ik dit onderwerp hier.

Over het algemeen komt de vraag neer op:

Kan de oplaadbare CR123A batterij ook in mijn merk-X zaklamp gebruikt worden?


Samenvatting van het antwoord

Voor zaklampen met een gloeilamp (Xenon, Krypton):
3,7 volt versie kan nooit gebruikt worden, 3,0 volt versie alleen bij zwakke lampen (lampen die normaal gesproken langer dan 2 uur met een setje batterijen doen)

Voor ongereguleerde LED zaklampen:
Alleen de 3,0 Volt versie gebruiken. De 3,7 volt versie kan schade veroorzaken

Voor gereguleerde LED zaklampen:
3,0 of 3,7 volt versie kan gebruikt worden, mits de fabrikant dit aangeeft.

Algemeen:
- Let op met lampen waar de normale CR123A batterijen spelingsvrij in gaan. De oplaadbare versies zullen dan waarschijnlijk niet passen.
- Zaklampen die normale CR123A batterijen in minder dan ca. 1 uur leeg trekken zijn niet geschikt voor gerbuik met de Lithium-Ion variant.
- De brandduur van een zaklamp zal bij het gebruik van CR123A Lithium Ion batterijen ca. de helft zijn van de brandduur op gewone Lithium CR123A batterijen.

1. Het voltage

De 3,7 Volt Lithium-Ion batterij
De oplaadbare Lithium-Ion batterij heeft standaard een voltage van ca. 3,7 volt. Geheel opgeladen is dit zelfs nog iets hoger; tot maximaal 4,2 Volt.
De spanning van een gewone CR123A lithium batterij is 3,0 volt. En daar zit het probleem. De zaklamp moet geschikt zijn voor dit hogere voltage.
Dan vallen alle Xenon (gloeilamp) zaklampen af. Deze zullen zonder meer doorbranden als gevolg van het hogere voltage.
Gereguleerde LED-zaklampen zullen er doorgaans wel mee om kunnen gaan. In deze zaklampen zit een elektronisch circuit dat er voor zorgt dat door de LED exact de juiste stroom vloeit, ongeacht de conditie van de batterij.
Ongereguleerde LED-zaklampen kunnen problemen krijgen. Momenteel hebben wij deze lampen niet in ons assortiment.

De 3,0 Volt Lithium-Ion batterij
Er bestaat een 3,0 Volt versie van de Lithium-Ion CR123A batterij. Deze batterij bevat een printplaatje met elektronika die de spanning reguleert tot 3,0 Volt. Dit is het type batterij dat wij momenteel verkopen.
Echter, met deze batterij kunnen nog steeds problemen ontstaan in Xenon-lampen. Dit heeft te maken met de lagere interne weerstand van de batterij. Hoe krachtiger de lamp, hoe groter de kans dat deze doorbrand. Advies: Gebruik nooit oplaadbare CR123A batterijen in en Xenon zaklamp, tenzij expliciet aangegeven is dat dit wel kan.
Ongereguleerde LED-zaklampen zijn wat minder gevoelig hiervoor.



2. Maximale belasting 

Normale Lithium CR123A batterijen kunnen belastingen aan die ver boven 1 Ampere gaan. Bij de Lithium-Ion varianten is de maximale belasting zo'n 1 Ampere.
Tot nu toe hebben wij geen LED-zaklampen gezien waar dit een probleem is. De meeste gaan niet verder dan 600 tot 800 mA.

3. De dikte

Lithium-Ion CR123A batterijen zijn doorgaans wat dikker dan de niet oplaadbare lithiumvariant.
Meestal houden zaklampfabrikanten daar rekening mee. Echter, er zijn (Surefire) zaklampen die bewust een zeer nauwe passing hebben waardoor de oplaadbare batterijen er niet in passen.



Links

Lithium-Ion CR123A batterij
Lader met 2x Lithium-Ion CR123A batterij

Standaard CR123A Lithium batterij





http://www.knivesandtools.com/

Frans Wiersma